MİZAC İLMİ

Mizaç kelime anlamı olarak bakıldığı zaman insanda içsel eğilimlerin, niteliklerin tümü, doğa, huy, yaradılış olarak geçmektedir. Mizaç insanlarda genetiktir ve genellikle değiştirilmesi mümkün değildir. Fakat bazı etkenler mizacın değişmesine neden olmaktadır. Yaşam şartları, eğitim ve her türlü etken o mizaçta meydana gelen huyda bazı değişiklikler yapabilmektedir.

Şimdi size bu mizaç kavramından doğan tedavi yöntemlerinden bahsetmek istiyorum. Her kişinin mizacı farklıdır. Geçmişten günümüze özellikle alternatif tıp ile ilgilenenler aynı zamanda insan bedeninin evreni oluşturan element ve niceliklerden meydana geldiğini, bunların da toprak, hava, ateş ve su ile sıcaklık, soğukluk, kuruluk ve nem olduğunu varsayardı.

Mizaç Nedir?

Yukarıda bir nebze de olsa mizaçtan bahsetmiştik. Kelime anlamı olarak; huy, yaradılış anlamına gelen bu kavram aynı zamanda insan vücudunun fizyolojik yapısı sağlık anlamına gelmektedir. Dünyaca ünlü olan İbn-i Sina Müslüman hekim mizacı insanın kişisel özelliklerinin tespit edilmesinde ve de bununla beraber insan vücudunun fizyolojik yapısını tanınmasında çok önemli bir metottur. Hava, su, ateş ve toprak doğada bulunduğu gibi insan vücudunun yapısında da bulunmaktadır. Yoğunlukları ve nicelikleri kişiden kişiye değişiklik gösterir.

İnsan vücudu içerisinde yer alan bu dört unsurun teorik olarak dengede olması gerekiyor. Anatomik yapıda her canlının bir mizacı vardır. Sadece canlı varlıklar değil aynı zamanda cansız varlıklar da bir mizaca sahiptir. Önemli olan nokta ise insan yaşantısında bu dengeyi sağlayabilmektir.

4 çeşit mizaç vardır. Şimdi bu mizaç çeşitlerini inceleyelim.


Mizaç Çeşitleri Nedir?

Temel olarak dört tane mizaç vardır.

1. Havanın Karşılığı Olarak Kan Mizaç

Kan mizaçlı kişiler; fiziki özellikleri, yüzleri kırmızı veya kırmızıya yakındır, hafif kiloludur, vücut ısıları yüksektir, kişilik olarak uysal, çalışkan, duygulu, merhametli, cömert kimselerdir. İdari müdürlük ve yöneticilik vasıfları gelişmiştir. Kan mizaçlı kişilerde görülen hastalıklar, yine kana bağlı olarak kalp ve beyin krizi, yüksek tansiyon ve cilt hastalılarıdır. Saçları koyu renkli olur ve çok çabuk uzar. Çabuk evlenirler. Hazmı iyi olur ve ağız kokusu problemi çekmezler. Çok yemek yerler ve çok horlarlar.

2. Ateşin Karşılığı Olarak Safra Mizaç

Mizaç çeşitlerinden ikincisi ateşin karşılığı olan sarfa mizaçtır. Fiziki özellikleri; zayıf, kuru bir yapıya sahiptirler. Yüksek vücut ısısı vardır. Bu mizaçtakiler kolay kolay hastalanmazlar ama hastalandıklarında tedaviye geç cevap verirler, yüz renkleri genelde sarıdır. Hızlı ve enerjiktirler, safravi mizaçtaki kimseler operasyonel işlerde iyidirler. Sık görülen hastalıkları, karaciğer ve cilt hastalıklarıdır. Dış görüntüleri çok zayıf olur, ayak bilekleri incedir. Boyları uzun, saçları nemli ve kalça ve belleri kalın olur. Ciltleri sarı ve kurudur. Sık sık tuvalete giderler. Alın ve burun kısmında sivilceler yoğun olarak çıkar.

3.Suyun Karşılığı Olarak Balgam Mizaç

Üçüncü çeşidimiz ise balgam mizaç olarak bilinmektedir. Fiziken beyaz tenli ve kiloludurlar. Vücut ısıları düşüktür, kilolar vücutta yağ olarak kendini gösterir. Uysal, yavaş hareket eden, sistemli, disiplinli, dikkatli ama depresyona yatkın kimselerdir. Muhasebecilik vasıfları çok iyidir. Sık görülen rahatsızlıkları eklem ağrıları ve depresyondur. Saçları saf olur genelde az saçlı olarak doğarlar. Bedenleri yumuşak olur ve de ciltleri güzel olur. Diğer fiziksel özellikleri arasında; genellikle renkli gözlü doğarlar, burunları büyük olmaz, ağızları ince olur. Uyudukları zaman ağızlarından köpük çıkar. Gözlerinden su akar ve bedenleri hep nemli olur.

4.Toprağın Karşılığı Olarak Sovda Mizaç

Son mizaç çeşidimiz ise toprağın karşılığı yani Sovda mizaçtır. Vücut yapıları zayıftır, ten renkleri koyu ve gridir. Vücut ısıları düşüktür. İnatçı, vesvese sahibi, uyumsuz kimselerdir. Ciltleri kurudur. Kolay hastalanmazlar, tedaviye de çok zor cevap verirler. Hazım problemi ve depresyon sık görülen hastalıklarıdır. Sovdavi mizaçlı kimseler, dedektiflik, müfettişlik gibi mesleklere çok yatkındır. Ağızları kuru olur, bedenleri zayıf olur. Elleri ince ve uzun, bedenleri düz olur. Genellikle az uyurlar. Derin uykuya dalamama gibi problemleri de bulunur.

Olarak dört ayrı mizaç vardır. Detaylı olarak ise kişisel özellikleri de bu şekildedir. Kişiler doğuştan gelen bir mizaca sahiptir. Belirli bir yaşa kadar ise bu mizaç üzerinden büyür ve gelişir. Ancak çevresel faktöreler, eğitim vb. etkenler ile mizaçta değişiklikler olur. Konuştuğumuz kişiler, yaşadığımız olaylar, gördüğümüz şeyler, yediklerimiz ve içtiklerimiz tüm bunların mizaç üzerinde olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır.


Kişinin Mizacı Nasıl Ortaya Çıkarılır?

Mizaç çeşitlerinden ve özelliklerinden yukarıda söz etmiştik. Ancak buna bakarak da karar veremiyorsanız merak ediyor olmalısınız kişinin mizacı nasıl ortaya çıkarılır?

Kişinin mizacını öğrenmek istediğimiz zaman ilk olarak yapmamız gereken; görsel, işitsel ve dokunsal yöntemler uygulanmalıdır. Genellikle kişinin genetik özellikleri incelenebilir. Bunun sonrasında ise kişiye sorulan sorular ile de mizaç çeşidine varabilirsiniz. Sorduğunuz sorular sonunda aldığınız cevaplar size kişinin mizacını bulmanızda yardımcı olacaktır. Ve bu dört unsurun kişide nasıl dağıldığını belirlemek gerekir. O kişinin karakteristik özellikleri ortaya çıkarılır ve de sorunları ve hastalıkları belirlenir. Yani çeşitli sorular sonucunda kişinin mizacı hakkında fikriniz olur. Sonrasında ise adım atılabilir.

Mizaca Göre Neler Yapılmalıdır?

Mizaç çeşitlerinin kişiden kişiye değişiklik gösterdiğini ve dört temel mizaç türünün olduğunu söylemiştik. Şimdi bu mizaç türlerine göre tedavi yöntemlerinden söz etmek istiyoruz.

Ayrı ayrı mizaç gruplarındaki kişilerin ne yapması gerektiğinden çok her mizacın ne yapması gerektiğini söyleyelim.

  • İlk olarak en güzel grup, karışık ve mütedil olmaktır.
  • Her grup için spor yapılması oldukça önemlidir.
  • Özellikle kötü filmler ve kötü haberler bedeni soğuturlar.
  • Çok çeşitli yemekler ve hazır tavuklar safrayı arttırır.
  • Dengeyi yakalamak için her yiyeceğin hangi gruptan olduğunu iyi bilmek gerekir.
  • Yani amacımız grup özelliklerini net bir şekilde bilerek beslenmemizi ona göre yapmaktır.
  • Sovdaliği arttıran ürünler arasında konserveler yer alıyor. Bu yüzden tavsiye edilmez.
  • Çok gülmek, çok uyumak ve çok ağlamak tavsiye edilen şeylerden değildir. Dikkatli olunması gerekir, her şeyi sınırda tutmak daha doğrudur.
  • Yaş ilerlemesi ile özellikle kadınlarda sovdalik artar. Bunu da dengelemek bizim elimizdedir. Çeşitli besinler ile dengede tutabiliriz.

Yani eğer örnek gerekirse çay mı içmek istiyorsunuz? Mizacınızı biliyorsunuz ve soğuk, kurusunuz. Ancak çay sıcak ve kuru olan bir içecektir. Bu da sizi daha da kurutur. Ya da sıcak ve kuruysanız bu sizi daha da sıcaklaştırır. İşte bu noktadan sonra çay içerisine bazı besinler atarak dengeleyebilirsiniz. Örneğin; zencefil ya da tarçın katılabilir. Dengelenmenizde yardımcı olacaktır. Beslenme sağlık üzerinde etkili olduğu kadar mizaç üzerinde de etkilidir. Bunu unutmamak ve ona göre hareket etmek gerekir.